Vườn lê Hà Giang: một loài cây, hai mùa đẹp trong năm

Không nhiều loại cây ăn quả nào lại "phục vụ" du khách đến hai lần trong năm như cây lê ở Hà Giang. Tháng 3, tháng 4, cả vùng cao nguyên đá bừng lên sắc trắng tinh khôi của hoa lê nở rộ, xen giữa những vạt hoa đào, hoa mận. Rồi đến tháng 9, tháng 10, cũng chính những gốc cây ấy lại trĩu xuống bởi từng chùm quả lê vàng nhạt, ngọt mát – trở thành đặc sản khiến không ít người tìm mua bằng được dù giá cao gấp đôi lê nhập từ nơi khác. Nếu chỉ biết Hà Giang qua mùa tam giác mạch, có lẽ bạn đang bỏ lỡ một nửa câu chuyện thú vị về loài cây này.

Mùa hoa lê nở trắng cao nguyên đá

Khoảng cuối tháng 3, khi hoa đào ở Sủng Là bắt đầu tàn bớt, hoa lê mới thực sự vào mùa rộ nhất. Khác với sắc hồng rực của hoa đào hay hoa mận, hoa lê mang tông trắng tinh khôi, cánh tròn xinh, nở thành từng chùm dày trên cành trơ lá, tạo cảm giác như cả một vạt đồi vừa phủ một lớp tuyết mỏng giữa mùa xuân. Đoạn đường từ quốc lộ 4C dẫn vào thôn Lũng Cẩm – nơi có Nhà của Pao nổi tiếng – là một trong những cung đường có mật độ hoa lê dày nhất, hai hàng cây đứng dọc lối đi khiến bất kỳ ai đi ngang cũng phải dừng xe lại ngắm nhìn. Phó Bảng, thị trấn cổ nằm không xa Sủng Là, cũng là điểm ngắm hoa lê được nhiều người tìm đến, nhờ khung cảnh nhà cổ mái ngói âm dương làm nền cho những tán hoa trắng muốt.

Điều thú vị là ngay trong mùa xuân, hoa lê thường mọc xen lẫn với hoa mận trên cùng một khu vườn, nên nếu không để ý kỹ, nhiều du khách lần đầu đến đây khó phân biệt được đâu là hoa lê, đâu là hoa mận – cả hai đều trắng, đều nở rộ cùng một thời điểm, chỉ khác nhau đôi chút ở dáng cánh hoa và kết cấu chùm hoa.

Mùa lê chín – khi cây trả công cho người trồng

Nếu ghé Hà Giang vào khoảng tháng 9 đến tháng 10, bạn sẽ gặp một phiên bản hoàn toàn khác của những gốc cây từng phủ hoa trắng mùa xuân. Đây là mùa lê chín, tập trung nhiều nhất tại các vườn quanh thôn Lũng Cẩm, xã Sủng Là, huyện Đồng Văn – cũng chính là khu vực có mật độ hoa lê dày nhất vào mùa xuân trước đó. Quả lê Đồng Văn có vỏ mỏng, màu vàng nhạt hoặc hơi nâu sậm, không bóng bẩy bắt mắt như lê nhập khẩu, nhưng đổi lại là vị ngọt mát, mọng nước, giòn tan đặc trưng của giống lê vùng cao được trồng trên đất đá, khí hậu lạnh.

Nhiều du khách khi đến đúng mùa thường tranh thủ ghé thẳng vào vườn để mua lê tận gốc, vừa được ngắm cây trĩu quả vừa yên tâm hơn về nguồn gốc so với mua ở chợ. Đây cũng là thời điểm phù hợp để kết hợp tham quan cùng các hoạt động khác trong mùa thu Hà Giang, như dạo qua phiên chợ vùng cao hay nhâm nhi chén rượu ngô sau một ngày rong ruổi trên những cung đường đèo.

Vì sao lê Đồng Văn đắt hơn hẳn vẫn được săn đón

Một điều khá thú vị là lê Đồng Văn thường có giá cao gấp đôi so với lê Trung Quốc bán tràn lan ngoài chợ, nhưng vẫn luôn trong tình trạng cháy hàng mỗi khi vào mùa. Lý do nằm ở chỗ người tiêu dùng tin tưởng đây là loại quả sạch, không lo hóa chất bảo quản như nhiều loại trái cây nhập khẩu khác, lại có hương vị đặc trưng khó nhầm lẫn. Mỗi mùa lê chỉ kéo dài khoảng hai tháng, nên với nhiều gia đình ở các thành phố lớn, đây gần như là dịp "tranh thủ" mua để ăn hoặc làm quà, thậm chí nhiều người còn nhờ người quen có gốc gác Hà Giang đặt mua tận vườn rồi gửi xe khách xuống tận nơi thay vì mua qua trung gian.

Những vườn lê đáng ghé khi đến Hà Giang

Ngoài khu vực Lũng Cẩm – Sủng Là được xem là "thủ phủ" của cả hoa lê lẫn quả lê, một số bản làng lân cận thuộc Đồng Văn và Phó Bảng cũng có các vườn lê quy mô nhỏ hơn, thường nằm ngay trong khuôn viên nhà dân hoặc xen giữa các thửa ruộng bậc thang nhỏ. Vì phần lớn đây là vườn của các hộ gia đình chứ không phải điểm du lịch thương mại hóa, khi ghé thăm nên hỏi xin phép chủ vườn trước khi vào chụp ảnh hoặc mua quả, vừa là phép lịch sự vừa giúp bạn có cơ hội trò chuyện, tìm hiểu thêm về cách trồng và chăm sóc loại cây đặc trưng này của vùng cao nguyên đá.

Kinh nghiệm kết hợp ghé vườn lê trong lịch trình

Vì mùa hoa và mùa quả cách nhau khá xa trong năm, bạn nên xác định trước mục đích chuyến đi để chọn đúng thời điểm: cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 nếu muốn ngắm hoa, hoặc tháng 9 đến tháng 10 nếu muốn thưởng thức quả chín tận vườn. Cả hai thời điểm này đều nằm trong khoảng thời tiết khá dễ chịu để di chuyển trên các cung đường đèo, không quá nóng như mùa hè cũng không lạnh sâu như mùa đông. Với những đoàn khách muốn chắc chắn ghé đúng lúc hoa nở hoặc quả chín rộ nhất, vì thời điểm cụ thể có thể xê dịch vài ngày tùy thời tiết từng năm, các chương trình tour Hà Giang của Công ty Du Lịch Quốc Tế Đại Việt thường cập nhật tình hình thực tế tại khu vực Sủng Là trước khi khởi hành, giúp du khách không bị lỡ mất giai đoạn đẹp nhất của mùa hoa hay mùa quả.

Kết luận

Vườn lê Hà Giang không ồn ào như mùa tam giác mạch hay náo nhiệt như những phiên chợ vùng cao, nhưng lại mang một vẻ đẹp lặng lẽ, bền bỉ trải dài suốt hai mùa trong năm – từ sắc trắng tinh khôi của hoa đến vị ngọt mát của quả. Nếu có dịp quay lại Hà Giang lần thứ hai, thứ ba, đây có thể là lý do để bạn chọn một thời điểm khác hẳn những lần trước, chỉ để đứng dưới một gốc lê và cảm nhận trọn vẹn một khía cạnh rất riêng của vùng cao nguyên đá này.